Anorektal Manometri

Makat kaslarının gücünün ve kasılma yeteneğinin ölçülmesine ‘’anorektal manometri’’ işlemi adı verilir. Anorektal manometri tetkikinde; gaz ve dışkı tutmayı sağlayan dış makat kası, iç makat kası, puborektal kas ve levator ani kasının (pelvik taban kasları) kasılma ve gevşeme yeteneği hakkında fikir edinilir.

Anorektal manometri şu durumlarda yapılır:

• Kronik kabızlık
• Makat ağrısı: Özellikle sürekli olan ağrıların varlığında uygulanır.
• Makatta aşırı kasılma (anismus)
• Makat çatlağı: Tedaviye rağmen tekrarlayan makat çatlağı durumunda, makat kaslarında aşırı kasılma durumunu araştırmak için yapılır.
• Makat fistülü: Nüks eden makat fistülü durumunda, makat kaslarının durumunu araştırmak için yapılır.
• Makat sarkması (rektal prolapsus)
• Bağırsak fıtığı (rektosel)
• Makat darlığı (anal stenoz)
• Gaz kaçırma
• Dışkı kirletmesi (fekal soiling)
• Dışkı kaçırma
• Soliter rektal ülser sendromu

Anorektal Manometri Nasıl Gerçekleştirilir?

Anorektal manometri tetkikinde makat içine balonlu bir kateter yerleştirilir ve hastanın dinlenme, makat sıkma ve gevşeme gibi dönemlerde hastanın makat içi basınçları ölçülür ve sağlıklı bir kişide belirlenen değerler ile karşılaştırılır. Ölçümler, anal kateterin balonunun su ile şişirildiği yandan deliği olan model, su ile şişirilen ve uçtan deliği olan model, mikrotranduser, mikrobalon ve kateterin balonunun hava ile şişirildiği değişik modeller kullanılmaktadır. Makat bölgesi ile ilgili sorunu olan hastalarda; makat kaslarına ait istirahat, sıkma ve gevşeme basınçları elde edilir ve bu sayede dışkılama fizyolojisi hakkında yorum yapılır.

Anorektal Manometride, Makat Basınçlarının Değerlendirilmesi

Makat basınçları yaş ve cinsiyete göre değişkenlik gösterir. Bu nedenle, sağlıklı kişilerde cinsiyet ve yaşa göre normal değerleri bilmek ve buna göre hastanın sonuçları ile karşılaştırmak yararlı olur. Basınçların normal olması kişinin sağlıklı olduğuna, düşük olması gaz veya dışkı kaçırma sorunu olabileceğine veya yüksek olması ise makat çatlağı veya anismus gibi durumlarda makat içi aşırı direnç olduğuna işaret eder. Zbar ve ark. çalışmasında makat kaslarında istirahat basıncı sağlıklı bir kişide 60 mm Hg, gaz veya dışkı kaçırma sorunu olan bir kişide 40 mm Hg, makat sarkması durumunda 55 mm Hg, makat çatlağı varlığında 85 mm Hg olarak belirlenmiştir. İstirahat basıncının % 75’i iç makat kası tarafından yaratılır. Benzer şekilde, makat kaslarında maksimum sıkma basıncı sağlıklı bir kişide 203 mm Hg, gaz veya dışkı kaçırma sorunu olan bir kişide 114 mm Hg, makat sarkması durumunda 146 mm Hg, makat çatlağı varlığında 233 mm Hg olarak belirlenmiştir. Maksimum sıkma basınçlarının, genellikle istirahat basınçlarının 2-3 katı düzeyinde olduğu bilinmektedir. Anorektal manometri işlemi, bağırsak fizyolojisi ve makat bölgesi anatomisi hakkında geniş deneyim ve bilgi birikimi olan,  bağırsak cerrahisi ile uğraşan cerrahlar (kolorektal cerrah, proktolog, proktoloji uzmanı) tarafından gerçekleştirilir.

Anorektal Manometri İle Birlikte İstenilen Tetkikler

• Endoanal veya endorektal ultraACsonografi (EAUS, ERUS)
• Pudendal sinir latency testi
• Anal kanal MRG
• Defekografi
• Anorektal elektromiografi (EMG)
• Rektal duyarlılık testi

Prof. Dr. Korhan TAVİLOĞLU
Proktoloji Uzmanı

Kaynaklar

1. Damianos JA, Dilmaghani S, Matar A, et al. Optimal Single or Combined Parameters for Dyssynergic Defecation on Anorectal Manometry: A Proof-of-Concept Machine Learning Study. Am J Gastroenterol 2026 Jan 27. doi: 10.14309/ajg.0000000000003932. Online ahead of print.PMID: 41589715
2. Kwakye G, Maguire LH. Anorectal physiology testing for prolapse-what tests are necessary? Clin Colon Rectal Surg 2021; 34 (1): 15-21.
3. Pinto RA, Corrêa Neto IJF, Nahas SC, et al. Is the physician expertise in digital rectal examination of value in detecting anal tone in comparison toanorectal manometry? Arq Gastroenterol 2019 Mar 18. pii: S0004-28032019005001104. doi: 10.1590/S0004-2803.201900000-04.
4. Raja S, Okeke FC, Stein EM, et al. Three-dimensional anorectal manometry enhances diagnostic gain by detecting sphincter defects and puborectalis pressure. Dig Dis Sci 2017 Feb 13. doi: 10.1007/s10620-017-4466-5.
5. Carrington EV, Heinrich H, Knowles CH, et al; International Anorectal Physiology Working Party Group (IAPWG). Methods of anorectal manometry vary widely in clinical practice: Results from an international survey. Neurogastroenterol Motil 2017 Jan 18. doi: 10.1111/nmo.13016.
6. Marola S, Ferrarese A, Gibin E, et al. Anal sphincter dysfunction in multiple sclerosis: an observation manometric study. Open Med (Wars) 2016; 11 (1): 509-517.
7. Mion F, Garros A, Brochard C, et al. 3D High-definition anorectal manometry: Values obtained in asymptomatic volunteers, fecal incontinence and chronic constipation. Results of a prospective multicenter study (NOMAD). Neurogastroenterol Motil 2017 Mar 2. doi: 10.1111/nmo.13049.
8. Verma A, Misra A, Ghoshal UC. Effect of biofeedback therapy on anorectal physiological parameters among patients with fecal evacuation disorder. Indian J Gastroenterol 2017 Feb 18. doi: 10.1007/s12664-017-0731-y.
9. Zifan A, Ledgerwood-Lee M, Mittal RK. A predictive model to identify patients with fecal incontinence based on high-definition anorectal manometry. Clin Gastroenterol Hepatol 2016; 14 (12):1788-1796.e2.
10. Zbar AP, Aslam M, Hider A, et al. Comparison of vector volume manometry with conventional manometry in anorectal dysfunction. Tech Coloproctol. 1998; 2: 84–90.