Hemoroid (Basur)

Hemoroid (Basur)

Hemoroid/Basur Nedir? 

Her sağlıklı insanda makat bölgesinde, dişli çizginin (linea dentata) hemen üzerinde yastıkçıklar bulunur ve bunlar içinde damarlar, bağ dokusu ve düz kası barındırırlar.  Ancak, sürekli kabızlık veya ishal, aşırı ıkınma, yanlış tuvalet alışkanlıkları veya hamilelik nedeniyle bu yastıkçıklar sarkarak, hemoroid şeklini alır. Önceleri ise, hemoroid makat (anüs ve rektum) bölgesindeki toplar damarlarının genişlemesi veya varisi olarak tanımlanmaktaydı, ancak günümüzde bu görüş kabul görmemektedir.

Hemoroid (Basur) Tanısı

Hemoroid veya basur kesin tanısı ise klinik muayenenin yanı sıra anoskopi,  rektoskopi, sigmoidoskopi veya kolonoskopi ile konulur. Rahatsızlıktan kısa süren, acısız yöntemlerle kurtulmak mümkün.

Hemoroid/Basur Nedenleri

Günümüzde yaygın olarak kabul gören görüşe göre hemoroidler; makat etrafındaki korumayı gerçekleştiren yastıkçıkların (anal cushions) bütünlüğünün bozulması nedeni ile oluşmaktadır. Makat yastıkçıkları sağ ön, sağ arka ve sol yan yerleşimlidirler. Basur veya hemoroid sorunu olan kişilerde sağlıklı kişilere oranla toplar damarlar (venler) genişler, damarlarda pıhtılar oluşur (tromboz), kas ve bağ dokularında sarkmalar meydana gelir. Bazı hastalarda, bu değişikliklere ek olarak, makat kanalı içinde yer alan bağırsakta (rektum) ülserler, pıhtılaşma (tromboz) ve beslenme bozukluğu (iskemi) oluşur.

 Hemoroid (Basur) Belirtileri

  • Ikınma sırasında makattan kan gelmesi
  • Ikınma sırasında makattan dışarıya sarkma olması
  • Makat bölgesinde kaşıntı
  • Makatta ağrı (sıklıkla basur pıhtılaşması nedeni ile)
  • Makat bölgesinde ele gelen ağrılı şişlik

Hemoroid (Basur) Hastalığı Hakkında Bilinmeyenler

  • Hemoroid veya basur, dünya genelinde makat bölgesine ait en sık rastlanılan sorundur. Makat bölgesi yakınmaları nedeni ile başvuran hastaların ortalama olarak % 50’sinde hemoroid belirlenir.
  • Erişkin nüfusun ortalama % 70’inin yaşamlarının bir döneminde, hemoroid sorunu yaşadığı bildirilmektedir.
  • En sık olarak rastlandığı yaş grubu 45-65 yaş arasıdır. Ancak, liften fakir batılı diyet şeklinde beslenme sonucunda, hemoroid sorununa çok daha genç yaşlarda rastlandığı görülmektedir.
  • Hemoroid veya basur, 50 yaş civarındaki her iki kişiden birinde belirlenir.
  • Erkeklerde kadınlara oranla 1.3 kat daha sık görülürler.
  • Genellikle hastalar utanma, muayeneden korkma, kötü bir sonuçla karşılaşma endişesi veya umursamama gibi nedenlerle doktora geç başvururlar.
  • Hemoroid hastalarının sadece % 5-10’unda ameliyat gerekir.

Hemoroid/Basur Tipleri

Yer aldıkları bölgeye göre hemoroid veya basur iç ve dış olarak ikiye ayrılır.

  • Dış Hemoroid (Basur): Makat bölgesinin en hassas ve ağrıya duyarlı olan bölgesinde yerleşirler. Buradaki damar pıhtılaşırsa aşırı ağrılı bir şişlik oluşturlar (tromboze hemoroid).
  • İç Hemoroid (Basur): En sık rastlanan belirtisi ağrısız olarak makattan dışarıya sarkan şişliktir. Çoğunlukla hastalar tarafından dışkılama sonrasında temizlik işlemi sırasında tesadüfen fark edilirler. Bu hemoroid veya basurun dışarıya tam olarak sarkması veya fıtıklaşması ve içeri itilememesi durumunda şiddetli ağrıya neden olabilir.

Hemoroid/Basur Oluşumunu Kolaylaştıran Faktörler Nelerdir?

  • Uzun süre oturmayı gerektiren meslekler: sekreterlik, memurluk, mimarlık, mühendislik, bankacılık, vb.
  • Bazı sporlar: vücut geliştirme, bisiklete binme, motosiklete binme, ata binme
  • İleri yaş
  • Kronik kabızlık
  • Kronik ishal
  • Dışkılama güçlüğü
  • Gebelik
  • Lohusalık
  • Kalıtım
  • Dışkılama sırasında aşırı ıkınma
  • Fazla laksatif (dışkı yumuşatıcı) veya lavman kullanımı
  • Tuvalette uzun süre oturma alışkanlığı, tuvalette kitap okuma

Hemoroid Yeterli Makat Temizliği Yapılmadığı İçin Mi Olur?

Hemoroid veya basur gelişmesinde, kişisel hijyen, taharetlenme veya makat bölgesi temizliğinin bir ilgisi olmadığı saptanmıştır.

Deri Çıkıntısı Ne Anlama Gelir?

Deri çıkıntısı veya ‘skin tag’ pıhtılaşmış dış hemoroidler, makat çatlağı veya iltihabi bağırsak hastalığına bağlı olarak gelişen makat etrafındaki deri fazlalıklarıdır.

Hemoroid (Basur) İle Karışan Hastalıklar Nelerdir?

Makattan kanama olduğunda hasta mutlaka uzman bir cerrah tarafından muayene edilmelidir. Sadece makat bölgesi ile uğraşan cerrahlara proktoloji uzmanı adı verilir.

 

Hemoroid (Basur) Hastalığı Evreleri

I.Evre hemoroid: kanamaya yol açan ve makat dışına çıkmayan iç basur

II. Evre hemoroid: makat dışına çıkan, ancak kendiliğinden içeri giren iç basur

III. Evre hemoroid: makat dışına çıkan ve kişinin elle içeri itebildiği basur

IV: Evre hemoroid: makat dışına çıkan ve kişinin elle içeri itemediği basur

 

Hemoroid (Basur) Hastalığının Seyri

Hastalığın başlangıç döneminde sadece makattan kanama yakınması varken, daha sonraki dönemlerde kanamaya dışkılama sırasında makatta oluşan şişlikler eşlik eder. Hemoroid (basur) ilerledikçe bu şişlikler artık içeriye girmez hale gelir. Özellikle ilerlemiş olduğu dönemlerde hemoroid (basur) memelerinin dışarı çıkmış olması nedeniyle makat devamlı ıslak hale gelir. Makat ıslaklığı nedeniyle kaşıntı da diğer yakınmalara eklenir. Bir de hemoroidin (basur) akut dönem özellikleri vardır. İç hemoroidler (basur memeleri) dışarıya çıkar, içeriye giremez ve şişer. İçleri kanla dolar. Bu dönemde makatta büyük, şişkin bir kitle oluşur ve bu safha çok ağrılıdır.

Hemoroitten Veya Basurdan Korunma

  • Posadan zengin bir beslenme tarzını benimsemek (meyve, sebze, baklagiller, corn flakes vb.)
  • Tuvalette uzun zaman geçirme, tuvalette gazete okuma veya bulmaca çözme, aşırı ıkınma gibi alışkanlıkları terk etmek. Çocuklara tuvalete ihtiyaç duydukları anda gitmeleri ve orada uzun zaman geçirmemeleri gerektiğini öğretmek (ideali 3 dakika)
  • Spor ve düzenli egzersiz yapmak
  • At, motosiklet veya bisiklete binmenin hemoroid açısından olumsuz etkilerinin olduğunu bilmek
  • Halter ve güreş gibi ağır sporların, zorlanma nedeniyle olumsuz etkilerinin olduğunu bilmek
  • 2017 Yılına Ait Öneriler (Garg & Singh)
    TONE olarak kısaltılmıştır ve her bir harf bir önlemi simgelemektedir.

T: (Three minutes at defecation): dışkılama süresi 3 dakika olmalı. Dışkılama sırasında tuvalette uzun süreli tablet veya akıllı telefon kullanımı, gazete, kitap okuma, sosyal medyada gezinme veya bulmaca çözme gibi alışkanlıklardan vazgeçilmelidir.

O: (Once-a-day defecation frequency): günde bir kez dışkılama, mümkünse sürekli sabah veya sürekli akşam.

N: (No straining during passing motions): dışkılamada aşırı ıkınmadan kaçınılacak

E: (enough fiber): yeterli lif alımı (5-6 çay kaşığı Psyllium veya karnıyarık otu 600 ml su ile) önerilmektedir. Batı tarzı diyette günlük 8-15 gram lif alınırken, sağlıklı olarak kabul edilen yüksek lifli diyette günde 25 gramın üzerinde lif alınması gerekir.

 Hemoroid için erken dönemde ameliyatsız tedaviler tercih edilirken, ileri evrede ise ameliyat tercih edilmektedir.

Hemoroid Ameliyatı

Hemoroid Ameliyatı Öncesi Ne Tür Bir Hazırlık Yapmak Gerekir?

Hemoroid ameliyatı öncesinde hastaların kan sulandırıcı ilaçları (Aspirin®, Coraspin®, Ecoprin®, Dispril®, Coumadin®, Heparin®, Plavix®, Pradaxa® vb.) ameliyattan 7-10 gün önce kesilir. Ameliyattan önceki gece yarısından sonra, su ve gıda alımı kesilir. Bazı cerrahlar ameliyattan önce bağırsak hazırlığı amacı ile herhangi bir ilaç önermezken, cerrahların büyük bir bölümü ameliyattan bir gün önce ağızdan alınan bağırsakları boşaltmaya yarayan müshil (ağızdan alınan sodyum fosfat, senna alkaloidleri, polietilen glikol vb. maddeleri içeren toz veya sıvı) ilacı verir veya lavman önerirler.

Hemoroid (Basur) Hastalığı Ameliyat Yöntemleri Nelerdir? 

Hemoroid veya basur hastalığı ilerlemişse cerrahi yöntem gündeme gelir. Bunlar:

1.Klasik Ameliyat Teknikleri: Milligan & Morgan (1937 yılında tanımlanmış açık tekniktir), Ferguson (kapalı teknik), Parks (submukozal hemoroidektomi) ve Whitehead ameliyatları: prensipte hemoroid memelerinin; makas, bıçak, monopolar elektrokoter, bipolar koter (BICAP), ‘’Ligasure’’ veya ‘’Ultracision –harmonic scalpel’’ türünde damar kapatma cihazları ile kesilerek çıkartılmasını hedeflerler. Bu tekniğe ‘’hemoroidektomi’’ adı verilir. İşlem sırasında makatın genişletilmesi veya ‘anal dilatasyon’ işlemi özellikle üçüncü derecede hemoroidlerde belirgin bir rahatlama sağlar. Hemoroid memeleri makat kanalının içerisinden alınırsa buna ‘’kapalı hemoroidektomi’’ adı verilir ve bu teknikte makat derisinde hiçbir yara veya iz olmaz. Makat kanalı dışında ve makat derisinden hemoroid memelerinin alınması işlemi ise ‘’açık hemoroidektomi’’ olarak adlandırılır.

2.Lateral İnternal Sfinkterotomi: Makat içi basıncı düşürme amacı ile makat iç kasının kesilmesi işlemidir. Ameliyat sonrasındaki erken dönemde (ilk bir ay) % 4, ancak uzun (10 yıl) dönemde % 35 oranında gaz ve dışkı veya gaz kaçırma (inkontinens) komplikasyonu görülebilir. Bu işlemin bağırsak cerrahisi (kolorektal cerrahi) alanında çalışan bir cerrahlar tarafından özel durumlar dışında, bu yöntem pek tercih edilmemektedir.

3.Makatın Genişletilmesi (Anal Dilatasyon): Bu teknik anestezi altında makat kaslarının cerrahın parmakları ile genişletilme işlemidir. Sıklıkla, diğer tekniklere ek olarak yapılmakla birlikte, sadece anal dilatasyon yapan cerrahlar da vardır.

4.Lazer Yöntemi: CO2, Argon, NdYag, Diod lazerler bu amaçla kullanılabilir. Tüm lazerlerin ana amacının damarların tutkal ile yapıştırılarak kapatılması gibi adlandırılabilir. Bu yöntemin değişik çalışmalarda, ağrı ve nüks oranları yönünden klasik yönteme oranla üstünlüğü mevcuttur. Son yıllarda 1,470 nm dalga boyunda ve 13 watt gücünde ince bir lazer çubuğu ile dairesel olarak (radyal fiber ile) hemoroidleri yakarak ortadan kaldırılmaktadır ve bu yönteme ‘’lazer hemoroid ablasyonu’’ veya ‘’lazer hemoroidoplasti’’ adı verilmektedir. Nüks oranı, diğer ameliyatlı tekniklerde olduğu gibi, % 20-30 civarındadır.

Bu teknikte bıçak veya makas gibi kesici bir alet kullanılmadığından, ameliyat sonrası ağrı yakınması daha az olur ve kas kesme LİS girişimi yapılmadığından, gaz veya dışkı kaçırma komplikasyonu görülmez. Lazeri kullanan cerrahın bu konudaki deneyimi, kullandığı cihaz ve diğer tekniklere olan hakimiyeti çok önemlidir. Burada önemli olan nokta: lazeri ‘’asrın mucizesi’’ veya ‘’ameliyatta son nokta’’ olarak düşünmemektir. Zira, lazer ameliyatta cerrah tarafından kullanılan bir cihazdır ve cerrahlara birçok avantajlar sağlar. Hastaların büyük bir çoğunluğu bazı yanlış yönlendirmeler sonucunda, ‘’ben ameliyat istemiyorum, lazer ile tedavi olmak istiyorum’’ şeklinde talepte bulunmaktadır. Halbuki lazer ameliyat sırasında uygulanan bir tekniktir. ‘‘Ameliyatsız lazer ile hemoroid tedavisi’’ veya  ‘‘muayenehanede lazer ile hemoroid tedavisi’ olarak adlandırılan yöntem ise, gerçekte infrared koagülasyon olarak adlandırılan ve % 50 civarında nüks oranı olan apayrı bir tekniktir.

5.Longo Yöntemi: Hemoroid (basur) tedavisindeki ameliyat yöntemlerinden biri de Longo tekniğidir. Hemoroid makatta genellikle üç yerde olup, dizilimi de saat kadranı üzerindeki 3, 7 ve 11 hizalarıdır ve klasik cerrahi yöntemde en az üç yerden yara oluşturmak gerekir. Bu ister normal dikişle yapılsın, ister lazer uygulamasıyla yapılsın makatta ciddi yaralar oluşur. Antonio Longo tarafından İtalya’da Palermo Üniversitesi’nde 1997’de geliştirilen yöntemde ise makat dışında bir yara oluşmaz, ameliyat makat derisine (anoderm) oranla tamamen sinir ağından daha fakir bir bölge olan makatın içinde gerçekleştirilir, bu da ameliyat sonrasındaki ağrı duyusunu azaltır. Ayrıca, makat sarkması durumlarında ve ileri derecedeki hemoroidlerde (üçüncü ve dördüncü derecedeki hemoroidler), Longo tekniği iyi sonuçlar verdiği bildirilen tekniktir. Longo ameliyatı ülkemizde 1999 yılından beri uygulanmaktadır.

Longo Hemoroid Ameliyatının Artıları

  • Az ağrılı olması: Stapler hemoroidopeksi olarak tanımlaman bu yöntem ise daha az ağrılı ve hastanın kısa sürede iyileşmesini sağlar. Longo yönteminde, makatın ağız kısmına girişim yapılmaz. Çünkü makatın son 3-4 santimetrelik kısmı ağrıya duyarlıdır ve bu teknikte daha yukarıdan çalışılır. Longo yöntemiyle tedavi edilen hastaların yüzde 80’i ağrı kesiciye çok daha az ihtiyaç duyar. Hasta ertesi gün bile rahatça dışkısını yapar.
  • Makattan sarkmayı önlemesi: Tek kullanımlık bir alet yardımı ile hemoroid (basur) memelerini yukarı doğru çeker ve hepsi içeriye girmiş olur. Böylece iç hemoroid (basur) memelerinin dışarı doğru sarkması engellenmiş olur.
  • Damarları kesmesi ve dikmesi: Bu alet bu damarları keser ve diker. Böylece damarlar sabitleneceği için sonraki ıkınmalarda hemoroid (basur) memeleri makattan dışarıya çıkmayacaktır.
  • İşe daha erken geriye dönmeyi sağlaması: Ameliyat süresi 20-30 dakika arasında değişmektedir. Çoğu hasta 3-4 gün sonra aktif yaşamlarına ve işlerine geri dönebilir.

Longo Hemoroid Ameliyatının Eksileri

Burch ve ark. klasik hemoroid ameliyatları ile Longo yöntemini karşılaştırdıklarında, Longo tekniğinin daha az ağrılı olduğunu, ancak bu hasta grubunda hemoroid nüksü ve makat sarkması komplikasyonuna daha fazla rastlandığını belirlemişlerdir. Longo tekniği sonrasında, % 25-30 oranında dışkının tam bitmemesi hissi veya tıkayıcı tipte dışkılama komplikasyonu gelişmesi, % 15-20 oranında hemoroid nüksü, % 15 oranında makat sarkmasının devam etmesi, % 15 oranında makattan kanama, % 10 oranında ağrılı dışkılama ve % 1-5 oranında makat çatlağı sorununa rastlandığı bildirilmektedir.

6.Rektal Mukopeksi Veya RAR Yöntemi: Bu teknik makatın, rektum olarak adlandırılan kalın bağırsağın son kısmına, emilen ve dışkı ile dışarı atılan dikişlerle tespit edilmesi esasına dayanır. Rektal mukopeksi yöntemi; rektoanal repair (RAR), transanal haemorrhoidal dearterialisation (THD) veya hemoroid arteri ligasyonu (HAL) olarak ta adlandırılmaktadır. Teknik, 2007 yılında İtalya’da Dal Monte tarafından tanımlanmıştır ve bir kalem ucu şeklinde bir dopler cihazı yardımı ile makat kanalı içinde, hemoroid yastıkçıklarının içindeki atardamarlarının bulunması ve bu bölgeye dikiş atılarak damar akışının engellenmesi prensibine dayanır. İlk çalışma ikinci, üçüncü ve dördüncü derecede olan 330 hasta üzerinde uygulanmıştır. THD tekniği ile % 7-12 nüks ve % 5-10 kanama, % 10 ağrılı dışkılama sorunu olduğu bildirilmektedir. Bu yöntemde % 1’den az olmak üzere; makat çatlağı, makat fistülü, gaz kaçırma gibi sorunlar görülür.

Ameliyat yöntemleri hastaya göre seçilmelidir. Milligan Morgan yöntemi adı verilen ameliyat tekniği sıkça kullanılır. Bu yöntemin özelliği hemoroidlerin (basur) baş kısmından sonuna kadar bir alet yardımıyla kesilip çıkarılmasıdır. Birinci derece hemoroidlerin (basur) varlığında, cerrahi tedavi önerilmez ve bunun yerine oturma banyosu, bazı merhemler ve ağızdan alınacak haplarla tedavi planlanır. Hastalığın hangi evrede bulunduğunun tedavi yönteminin seçilmesinde önemlidir.

Hemoroid (Basur) Tekrarlar Mı? 

Öncelikle, nerede ise hiçbir hastalıkta kesin iyileşme garantili tedavinin mümkün olmadığını bilmenizde yarar var. Hemoroid konusunda, sanal ortamda belirtildiği gibi, ‘’hemoroid için kesin çözüm’’,  ‘’ 5 dakikada hemoroid için kesin tedavi’’ ‘’5 dakikada hemoroid’e son’’, ’5 dakikada hemoroid’e paydos’’, ’5 dakikada garantili hemoroid tedavisi’’, ‘’hemoroid tedavisinde % 100 başarı’’, ‘’hemoroid için garantili tedavi’’,  ‘’hemoroid’e paydos’’, ‘’hemoroid kabusuna son’’ gibi bir gerçek maalesef mümkün değildir. Hemoroid (basur) tedavi edilse bile ameliyatsız yöntemlerde % 10-50 ve ameliyatlı yöntemlerde ise % 5-15 oranında tekrarlayabilir veya nüks edebilir. Nedenler arasında uygulanan cerrahi teknik, devam eden kabızlık ve beslenme alışkanlıklarındaki hatalar vb. nedenler sayılabilir.

Prof. Dr. Korhan TAVİLOĞLU
Proktoloji Uzmanı

Hemoroid ile İlgili Önemli Başlıklar

Hemoroid (Basur) Ameliyatı Sonrasında Görülen Komplikasyonlar

Hemoroid İle İlgili Özel Durumlar

 

Kaynaklar

 

  1. Parés D, Molinet C, Troya J, et al. Influence of bowel habit and hormonal changes on the development of hemorrhoidal disease during pregnancy and post delivery period: a prospective cohort study. Dis Colon Rectum 2021 Feb 9. doi: 10.1097/DCR.0000000000001822. Online ahead of print.
  2. Ferrandis C, De Faucal D, Fabreguette JM, et al. Efficacy of Doppler-guided hemorrhoidal artery ligation with mucopexy, in the short and long terms for patients with hemorrhoidal disease. Tech Coloproctol 2020 Jan 9. doi: 10.1007/s10151-019-02136-1.
  3. Consalvo V, D’Auria F, Salsano V. Transanal hemorrhoidal dearterialization with doppler arterial identification versus classic hemorrhoidectomy: a retrospective analysis of 270 patients. Ann Coloproctol 2019 May 31. doi: 10.3393/ac.2017.09.04.
  4. Garg P, Singh P. Adequate dietary fiber supplement and TONE can help avoid surgery in most patients with advanced hemorrhoids. Minerva Gastroenterol Dietol 2017; 63 (2): 92-96.
  5. Watson AJ, Hudson J, Wood J, et al; eTHoS study group. Comparison of stapled haemorrhoidopexy with traditional excisional surgery for haemorrhoidal disease (eTHoS): a pragmatic, multicentre, randomised controlled trial. Lancet 2016 Nov 12;388(10058):2375-2385.
  6. Chivate SD, Ladukar L, Ayyar M, et al. Transanal suture rectopexy for haemorrhoids: Chivate’s painless cure for piles. Indian J Surg 2012; 74 (5): 412-417.
  7. Burch J, Epstein D, Sari AB, et al. Stapled haemorrhoidopexy for the treatment of haemorrhoids: a systematic review. Colorectal Dis 2009; 11: 233-243; discussion 243.
  8. Dal Monte PP, Tagariello C, Sarago M, et al. Transanal haemorrhoidal dearterialisation: nonexcisional surgery for the treatment of haemorrhoidal disease. Tech Coloproctol 2007; 11 (4): 333–8; discussion 338–9.
  9. Altomare DF, Rinaldi M, La Torre F, et al. Red hot chili pepper and hemorrhoids: the explosion of a myth: results of a prospective, randomized, placebo-controlled, crossover trial. Dis Colon Rectum 2006; 49 (7): 1018-1023.
  10. Milligan ETC, Morgan CN, Jones LE, et al. Surgical anatomy of the anal canal and operative treatments of haemorrhoids. Lancet 1937;ii:1119–1124.

 

Bu gönderiyi paylaş